سواد رسانه

سواد رسانه

در دنیای امروز، رسانه ها یکی از اجزای اساسی جوامع بشری هستند لذا سواد رسانه ای، شامل تحقیق، تحلیل، آموزش و آگاهی از تاثیرات رسانه ها)رادیو،تلویزیون، فیلم، موسیقی، روزنامه، مجله ،کتاب و اینترنت( بر روی افراد و جوامع می باشد.
تاریخچه پیدایش این تفکر که بر پایه یک نیاز مبرم آموزشی بنا نهاده شده است به سال ۱۹۶۰ میلادی و به دنبال عمومی شدن تلویزیون، رادیو و فیلمهای هالیوودی برمی گردد. در این میان تلویزیون گوی سبقت را از رسانه های دیگر ربود، یکی از عواقب این تحول اجتماعی و آموزشی، کمتر شدن تمایل دانش آموزان به مطالعه و کتاب بود.
هدف سواد رسانه ای هوشیار کردن، اختیار بخشی و آزاد سازی مخاطب است.

تعاریف سواد رسانه ای:
بر اساس الگوی پاتر میتوان سواد رسانه ای رابصورتهای زیر تعریف کرد:
-اگرچه در سواد رسانه ای از رسانه ها انتقاد می شود این به معنای استفاده نکردن از رسانه نیست.
-سواد رسانه ای، به معنای محدود کردن تماشای تلویزیون نیست بلکه به معنای تماشای بادقت آن است.
-سواد رسانه ای، کشف اهداف سیاسی، کلیشه ها و بازنمایی های انحرافی نیست بلکه فهم نکاتی است که در رسانه ها،هنجار تلقی می شود.
سواد رسانه بطور کلی عبارت است از استفاده از رسانه ها با توجه به هدف پیام، و درک صحیح پیام و اینکه پیام ارائه شده چه رسالتی برای مخاطب خود دارد و انگیزه آن پیام چه بوده است.

اصول سواد رسانه ای
- رسانه ها تمام اموری که به نمایش می گذارند منطبق با واقعیت نیستند.
-نمایش رسانه ای بازسازی واقعیت هستند.
-گروههای مختلف پس از ارتباط با محتوای رسانه های یکسان درک متفاوتی از آن داند.
-محصولات رسانه ای تجاری هستند.
-پیام های رسانه ای ایدئولوژیک هستند.
-چه کسی، چگونه، چرا و با چه تاثیری پیام را ارائه می کند.
-هر رسانه شکل زیباشناختی منحصر بفردی دارد.
هدف سواد رسانه ای
هدف اصلی سواد رسانه ای این است که به ما قدرت کنترل بیشتری نسبت به تعابیر پیام ها می بخشد واقعیت این است که همه پیام های رسانه ای دارای تعابیر و تفاسیر مختلف هستند. مثلآ روزنامه نگاران به ما تعابیر خودشان را از اینکه چه چیزی و چه کسی مهم است، ارائه میدهند.
سواد رسانه ای به افراد توانایی می بخشد تا ضمن اینکه متفکرانی باشند، خود نیز به متولدین خلاق پیامها بدل شوند.

لزوم آموزش سواد رسانه ای
- رسانه ها بر حیات فرهنگی و سیاسی ما سلطه دارند.
-تقریبا همه اطلاعات جز مواردی که آنها را بطور مستقیم تجربه میکنیم، رسانه ای شده هستند.
- رسانه ها بدون آنکه خود آگاه را فعال کنند بر ما تاثیر می گذارند.
-سواد رسانه ای می تواند مصرف رسانه ای ما را لذت بخش تر کند و یک رابطه انفعالی رابطه را به یک رابطه فعال تبدیل کند.
- رسانه ها قادرند مدل های ارزشی و رفتاری قدرتمند خلق کند.

چگونه ارتباط با رسانه ها
-داشتن آگاهی کامل در خصوص استفاده از رسانه ها
خواه تماشاگر برنامه خبر تلویزیون باشیم یا یک تابلوی تبلیغاتی در بزرگراه ها، پیام رسانه ای دریافتی از آن چیزی است که توسط یک یا احتمالا چند نفر طراحی و نوشته شده است ولی ما به عنوان مخاطب، از واژه ها، تصاویر و یا ارائه هایی که حذف شده اند باخبر نمیشویم ما فقط چیزهایی را می بینیم یا می شنویم که مورد پذیرش قرار گرفته اند.

-برخورد منتقدانه با محتوای رسانه ها
کسب توانایی، زیر سوال بردن صحت اطلاعاتی که از تلویزیون یا رسانه های مولتی مدیا دریافت می کنیم، ضمن آنکه موجب می شود ما به عنوان مصرف کننده منفعل به مصرف کننده نقاد و تحلیل گر تبدیل شوی، باعث میشود تا از اغراض و اهداف پنهان، انگیزه ها، نگرش ها، سازوکارهای تاثیرگذاری و نحوه استفاده از تمهیدات و سیاستهای رسانه ای آگاهی یابیم و بدانیم در پس تصاویر و گفتارها، ارزش ها و ایدئولوژی خاصی به مخاطبان منتقل میشود.

- تحلیل زمینه های فرهنگی،اجتماعی،اقتصادی وتبلیغاتی محیط رسانه ها
این مرحله دربر گیرنده ی کسب دانش کافی درباره ی زمینه ها ی تاریخی،اقتصادی رسانه هاومنافع و علایق آن ها در این حوزه است بی تردید رسانه ها مختلف ،اهداف و برنامه های خود را برحسب منافع و اولویت های خود تدوین و اجرا می کنند
به عنوان مثال تبلیغ از طریق تلویزیون برای کودکان ۲_ ۷ سال پدر مادر های خود را وادار به خرید کالای مورد علاقه می کنند
- رسانه ها، ارزش ها و دیدگاه ها را جایگزین می کنند
رسانه ها به دلیل اینکه ساخته و پرداخته هستند ، از کسی و چیزی که برای فرد یا افراد سازنده ی آن اهمیت دارد، پیامی به همراه دارد واکنش های موجود در طرح داستان صرفا از راه هایی هستند که به وسیله آن ارزش ها در یک برنامه تلویزیونی، فیلم سینمایی یا پیام بازرگانی گنجانده می شوند

-برداشت افراد مختلف از یک پیام رسانه ای واحد، متفاوت است
به علت تفاوت های سنی، تربیتی، آموزشی ، هیچ دونفری را نمی توان یافت که یک فیلم واحد را همانند یکدیگر ببینند و یک قطعه موسیقی واحد را همانند

هم بشنوند حتی اعضای یک خانواده نیز یک نمایش تلویزیونی و را مثل هم نمی بینند این مفهوم و نظریه ای را که می گوید تماشا گران تلویزیونی و دریافت کنندگان پیام ها صرفا مخاطبانی انفعالی هستند که مورد هدف رسانه ها قرار دارند رد می کند
بنابراین یکی از پیامدهای تحلیل و درک پیام های رسانه ای، بالا رفتن آگاهی در جامعه است که می تواند منجر به تقویت ساختارهای دموکراتیک جامعه شود

_پیامدهای رسانه ها
حضور رسانه ها به طور اعم و رسانه های ماهواره ای به طور اخض، تاثیرات بسیاری بر خانواده به عنوان گروه نخستین گذارده است که به آن ها اشاره می شود:

1- رسانه های ماهوارهای،دیوارهای خانواده را هر چهبیشتر نفوذپذیر ساخته و حوادث را نه تنها در سطح ملی بلکه در سطح جهانی به خانه ها وارد می کنند

2-خانواده ابعاد سنتی، ملی و تک ساختی خود را از دست داده و چند ساختی شده است

3-خانواده دیگر محل استراحت نیست، می توان در آن کار کرد یا به برقراری ارتباط با دنیای خارج پرداخت

4-طرز چیدن مبلمان و اثاثیه خانواده تحت تاثیر رسانه ،، چون یا رایانه قرار می گیرد

5- معماری خانه ها به دلیل حضور رسانه ها نوین، تغییرمی یابند

6-رابطه انسان با انسان جای خود را به انسان و اشیاء می دهد

تماس و ارتباط فرزندان با رایانه، اینترنت و ماهواره و صرفا آن جهت کسب اطلاعات اعم از ضروری و مفید یا غیر ضروری یا غیرمفید ، نه تنهادنیای فیزیکی فرزندان و والدین را جدا کرده، بلکه تماس و ارتباط عاطفی و اجتماعی والدین و فرزندان را تضعیف کرده است والدین به یک دلیل دیگر نیز، از آگاهی کودکان خود از حوادث جهان نگران هستند بدین معنی که آنان بر این باورند تماشای این حوادث ممکن است حس بی گناهی و معصومیت کودکان را خدشه دار سازد و موجب شود که آن ها احساس نا امنی و تهدید کنند بنابراین بایستی راه حل های مناسبی برای آگاه ساختن والدین از چگونگی نظارت بر ارتباط کودکانشان با رسانه پیدا کرد که در این جابه چند مورد از آن ها اشاره می شود:

1 -والدین بکوشند، مهارت های لازم جهت به کارگیری و استفاده از این فن آوری را بیاموزند

2-این وسایل را در فضای باز عمومی، مکانی که تمامی اعضای خانواده به آن دسترسی دارند قرار دهند

3-اطلاعاتی از کانال ها و سایت های مورد استفاده فرزندان وهدف واز استفاده از آن ها را کسب کنند

4-برای مقابله با تصاویر منفی و نامطلوب ماهواره ای باید آموزش استفاده صحیح از این رسانه ها به خانواده رسوخ کنند و مخاطبان به طور دائم شناخته شده و آموزش ببینند

برچسبها: سواد رسانه, محتوای رسانه, ارتباط با رسانه